Dos siman pasa Aruba a pone atencion special riba nos cultura y nos herencia. Esaki ta un bon momento pa nos no solamente celebra loke nos conoce, sino tambe pa nos haci e pregunta: con hopi realmente nos conoce nos historia musical.
Hopi biaha mi ta tende como maestro di piano: “Mi kier pa mi yiu siña musica Arubiano y no musica clasico.” Mi ta compronde e deseo aki pasobra musica ta parti di nos identidad y nos tin tur rason pa nos yiunan conoce, aprecia y sigui toca e musica di nos isla.
Pero e remarca aki tambe ta pone mi pensa riba un pregunta mas profundo: Kico nos ta considera como “musica Arubiano”?
Nos herencia musical ta mas amplio cu folklore
E musica folklorico tin un luga importante den nos historia y di nos identidad cultural. El a wordo pasa di un generacion pa otro y ta forma parti di loke nos conoce como nos tradicion musical.
Pero pa hopi hende, e periodo aki a bira casi e unico imagen di loke ta “musica Arubiano.” Tal bes e motibo ta cu e musica aki a keda hopi presente den nos comunidad y den nos celebracionnan.
Sin embargo, musica Arubiano a sigui desaroya.
Despues di e periodo folklorico, compositornan manera Padu Lampe y Rufo Wever a contribui na un repertorio cu ta mustra un otro etapa den e desaroyo di nos musica. E repertorio aki tambe ta parti di nos patrimonio musical y den hopi caso e ta presenta un reto grandi pa e pianista y pa e musico en general.
P’esey, nos no mester mira nos historia musical solamente desde un periodo.
Si nos conoce solamente un parti di nos historia musical, nos por solamente preserva un parti di nos herencia.
Musica no tin frontera
Pa compronde e desaroyo aki, nos mester compronde tambe e influencianan cu a forma nos musica.
Hopi di e generonan musical cu nos conoce awe como parti di nos tradicion Arubiano manera e wals, e mazurka, e polka y e danza tin nan origen Europeo. Cu tempo, nan a biaha pa Caribe, unda cu musiconan local a adopta, adapta y transforma esakinan.
Asina nos por mira, algo cu originalmente a nace den un otro cultura por bira parti di nos propio identidad musical.
E mazurka ta un bon ehempel. E genero musical aki a origina como un danza folklorico na Polonia. Frédéric Chopin a transforma esaki den musica pa concierto componiendo mas di 50 mazurka. Siglonan despues, e mazurka a bira un parti importante di e desaroyo di e musica Caribeño. E influencia di Chopin y e mazurka riba musica Caribeño ta un di e temanan central den Jan Brokken su buki Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin.
E historia aki ta mustra nos algo importante:
Musica por biaha, cambia y eventualmente bira parti di un cultura nobo.
Esaki ta un parti importante pa nos por compronde e desaroyo di e musica Arubiano.
Padu, Rufo y e influencia di musica clasico
Esaki ta particularmente importante ora nos observa compositornan manera Padu Lampe y Rufo Wever.
Nan a crea musica cu ta profundamente Arubiano. Nan musica ta carga nos identidad, nos cultura y nos manera di expresa. Pero e echo cu nan musica ta di Aruba, no ta nifica cu nan no tabata influencia pa e tradicion musical Europeo.
Al contrario. E wals, e danza, e mazurka y otro generonan musical Europeo tabata parti di e ambiente musical den Caribe. E manera di compone, harmonisa, structura y desaroya un pieza musical tambe tabata conecta cu e tradicion Europeo.
Esaki no ta kita nada di originalidad di Padu, Rufo of otro compositornan Arubiano of Antiano.
Influencianan no ta kita nos identidad. Nan ta parti di con nos identidad musical a forma. Y esaki ta un punto cu nos mester compronde ora nos ta papia di educacion di musica.

Musica clasico como fundeshi
Mi a traha directamente cu partituranan di Padu Lampe y Rufo Wever y varios di nan composicionnan a wordo publica den tres buki pa piano. Door di a studia e musica aki, mi por a mira cu e repertorio no ta semper facil pa un pianista.
Por ehempel, e wals “Annette” di Rufo tin diferente seccion y ta sigui un structura di e forma di un sonata: Exposicion, Desaroyo y Recapitulacion.
E wals, “Pabien na Tur Tatanan” di Padu Lampe tambe tin pasahenan cu ta exigi bastante control y tecnica, incluyendo arpeggio- y escalanan rapido den octaaf consistiendo di intervalonan den tercera of quinta.
Esaki ta trece nos na un pregunta fundamental:
Unda un mucha lo desaroya e habilidadnan necesario pa por toca e tipo di musica aki?
E contesta no ta simplemente den e pieza mes. E ta cuminsa cu e fundeshi.
Escalanan ta desaroya fluidez y control. Arpeggionan ta desaroya coordinacion.
“Études” ta fortalece tecnica y independencia di e dedenan.
Sonatinas y e repertorio clasico ta siña un studiante structura, frasenan musical, articulacion, dinamica y interpretacion.
Tur e cosnan aki ta acumula durante añanan.
Esaki ta e efecto acumulativo di educacion di musica.
E meta no ta necesariamente pa cada mucha bira un pianista clasico. E meta ta pa duna e mucha un fundeshi musical solido cu por prepar’e pa diferente tipo di repertorio, incluyendo e musica di nos propio cultura.
Nos mester pensa mas leu
Si e composicionnan di Padu, Rufo of otro compositornan ta tecnicamente mas exigente, nos no mester laga esakinan un banda simplemente pasobra e ta dificil.
Nos mester pensa mas leu cu e nivel cu un mucha tin awe.
Un mucha probablemente no ta cla pa toca un pieza dificil awe. Pero si e haya un educacion di musica solido y tin e disciplina y determinacion pa practica regularmente cu e apoyo y supervision di su mayornan, eventualmente e por desaroya e habilidadnan cu e tin mester pa toca esakinan despues.
Nos no mester pensa solamente riba loke un mucha por toca awe. Nos mester pensa riba loke e por bira capaz pa toca mañan.
E ta e diferencia entre siña un mucha toca solamente un pieza, y dun’e un educacion di musica.
Un pieza por siña un mucha toca un cancion.
Un educacion di musica ta dun’e e capacidad pa siña hopi mas.
Nos mester cambia e pregunta
Por ta e pregunta no mester ta: “Pakico mi yiu mester siña musica clasico si mi kier p’e toca musica Arubiano?”
Mi ta kere cu e pregunta mas importante ta: “Ki tipo di educacion lo duna mi yiu e capacidad pa toca e musica Arubiano bon?”
Ora nos mira e historia di nos musica, e contesta ta bira mas cla.
Nos musica a crece dor di influencianan, intercambio y adaptacion.
E tradicion Europeo a influencia e desaroyo di e musica Caribeño y esaki a wordo adapta na nos ambiente. Compositornan Arubiano y Antiano a transforma e influencianan aki den algo cu ta expresa nos propio identidad.
Asina cultura musical ta desaroya.
Nos responsabilidad
Padu Lampe y Rufo Wever a laga nos cu un herencia musical cu merece keda bibo.
Nos responsabilidad no ta solamente pa recorda nan nombernan of toca nan musica de bes en cuando.
Nos mester sigura cu tin un siguiente generacion cu por toca e musica aki.
Padu su musica merece dedenan nobo riba piano. Rufo su musica tambe merece pa ta descubri di nobo.
Y pa esaki sosode, nos mester duna nos yiunan e hermentnan necesario.
Un mucha cu ta practica su escalanan awe por toca e piezanan di Padu Lampe mañan. Un mucha cu ta studia études awe por algun dia toca e wals, Annette di Rufo Wever.
Y un mucha cu ta haya un educacion di musica solido awe, algun dia por bira un maestro cu ta pasa e musica aki pa e siguiente generacion. Esaki ta e efecto acumulativo. Un mucha. Un maestro. Un les. Un habilidad cada biaha.
Y hopi aña despues, e inversionnan chikito aki por bira algo hopi mas grandi:
un cultura musical cu sa di unda el a bin, ta compronde con esaki a desaroya y tin e capacidad pa hiba su musica pa futuro. Aruba ta un isla chikito, pero nos no mester pensa chikito.
Nos yiunan merece un educacion di musica cu tin calidad, profundidad y vision.
Nos no mester pone musica clasico contra musica Arubiano.
Nos mester compronde cu un por yuda nos compronde e otro.
Si nos realmente kier preserva nos musica, nos mester duna nos yiunan mas cu solamente acceso na e musica.
Nos mester duna nan e capacidad pa toc’é.
Tocante e Autor
Johnny Croes ta un graduado cum laude di Berklee College of Music. El a traha durante 22 aña na Scol di Musica Rufo Wever como maestro y director suplente, caminda el a contribui na e desaroyo di e curiculo. E ta autor di cinco buki di piano cu obranan di compositornan Arubiano. E tabata miembro di directiva, co-fundado y organisado di Aruba Symphony Festival, y ta iniciado di Leerorkest Aruba. Awe e ta fundado y director di Allegro Piano Studio.
Fuentenan consulta
Biblioteca Nacional Aruba – Coleccion Aruba
Bert Natter, Preludium.
Jan Brokken. Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin: Een reis door de Caribische muziek.
Narodowy Instytut Fryderyka Chopina / Fryderyk Chopin Institute.