Home » Estudio a mustra: A introduci ley pa loco sin studia si esey ta solucion of problema

Estudio a mustra: A introduci ley pa loco sin studia si esey ta solucion of problema

by Lis

Gobierno di Aruba aproba reglanan nobo di derecho administrativo sin investiga suficientemente e motibonan pakico servicionan publico no ta tuma decisionnan na tempo. Esey ta crea e riesgo cu e ley nobo no ta soluciona e problemanan, sino cu por haci nan mas grandi. Esey ta e conclusion di e huristanan Brechtje Huiskes y Hannah Meijer di Universidad di Aruba den un publicacion cientifico nobo.

Den nan contribucion, titula Klein, kleiner, groots, publica den e recopilacion Recht in verbinding, nan ta analisa con e tamaño limita di Aruba ta influencia riba administracion publico, procedimentonan di obhjecion y e sistema hudicial.

Un ehempel importante ta e Landsverordening algemene bepalingen bestuursrecht (Labb), cu a wordo aproba na november 2023. E ley aki tin como un di su obhetonan pa preveni cu ciudadano y empresario mester warda interminablemente riba un decision di gobierno.

Pero segun e investigadonan, no a tene suficiente cuenta cu e capacidad limita y e falta di conocemento specialisa den e servicionan publico cu mester implementa e reglanan nobo.

Huiskes y Meijer kendenan a dirigi e investigacion y analisis aki, ta mustra cu ta trata diferente casonan den cual huesnan den Caribe,  eventualmente a tuma e decisionnan riba base personal, pa motibo cu un instancia administrativo concerni, no a tuma un decision valido, a pesar di varios sentencia anterior di hues.

Un ehempel ta bin for di Corsou caminda eynan  hues a termina dunando un permiso pa estadia temporal, despues cu gobierno dos biaha caba a ricibi orden pa bolbe tuma un decision pero no a haci esaki loke tabata perhudica interes di e individuo concerni.

Tambe nan ta describi un caso relaciona cu credito pa consumidor, den cual ‘Gemeenschappelijk Hof van Justitie’  mes a establece un tarifa maximo den un caso, despues c’un procedemento largo, tabata impedi  aplicacion di  reglanan.

Segun e investigadonan menciona, e sentencianan aki ta demostra y confirma cu den cierto caso, huesnan ta bay mas leu cu loke normalmente ta usual, cu e meta di termina of tuma definitivamente un decision den un  conflicto cu a dura hopi aña.

Sinembargo a pesar cu a brinda un solucion, na mes momento esaki ta trece un tension den e proceso legal aki ya cu den principio, ta tarea di gobierno pa balansa interesnan administrativo y tuma decisionnan, no di e hues cu a atende e caso.

Gobierno chikito cu responsabilidadnan grandi ta un observacion cu pa hopi tempo caba ta circulando  y den varios situacion  E investigadonan a enfatisa cu paisnan chikito manera Aruba,  tin cu cumpli practicamente cu mesun tarea  exigencianan gubernamental cu paisnan mas grandi  pero tin cu haci esaki cu  menos funcionario- y specialistanan disponibel pa cumpli cu esakinan.

Esaki ta haci dificil pa organisa procedimentonan legal complica na mesun manera cu esaki ta ser haci na Hulanda.

Segun Huiskes y Meijer, ademas hopi biaha ta surgi cu tin falta di investigacion di personal local suficiente,  riba con e sistemanan di derecho administrativo ta funciona. Como consecuencia, ta introduci solucionnan legal sin cu ta mucho cla si nan ta adapta na  circunstancianan di e isla.

P’esey, e investigadonan ta boga pa mas investigacion comparativo entre e islanan Caribe y pa legislacion cu ta tene miho cuenta, cu e capacidad disponibel.

E expertonan cu a haci e estudio aki ta conclui cu ambicionnan legal mester wordo adapta na loke gobierno realmente tin capacidad di cumpli cu ne.

Advertencia di Raad van Advies a wordo ignora

Segun e investigadonan, durante e tratamento di e ley, Raad van Advies a alerta claramente riba e riesgonan.

E Raad a solicita pa prome investiga pakico e terminonan legal existente pa tuma decision ta wordo sobrepasa asina frecuentemente. Posibel causanan ta falta di funcionario, falta di conocemento specialisa of problemanan den e organisacion di servicionan publico.

Sinembargo, e minister-president di e tempo ey a considera cu un investigacion asina no tabata deseabel, debi na e tempo cu lo tuma y e posibilidad cu e proposicion di ley lo mester wordo adapta atrobe.

E investigadonan ta critica e decision aki.

No a investiga si servicionan publico tin suficiente capacidad pa cumpli cu e obligacionnan nobo. Tampoco a analisa suficientemente e posibel consecuencianan financiero di multanan corectivo y compensacion pa daño.

Segun Huiskes y Meijer, esaki ta laga duda si e ley realmente lo contribui na decisionnan mas rapido y di miho calidad.

Ora nan investigacion a wordo publica na 2026, e landsverordening ainda no tabata drenta na vigor, casi tres aña despues cu a wordo aproba.

Presenta un obhecion por tuma lunanan

E investigadonan ta situa e problematica aki den un contexto mas amplio. Na Aruba, tin un procedura obligatorio di obhecion prome cu un ciudadano por presenta un conflicto di derecho administrativo na hues.

Un comision central di conseho riba obhecion mester garantisa un evaluacion independiente. Esaki ta particularmente importante den un sociedad chikito, caminda gobernantenan, funcionarionan publico y ciudadanonan ta conoce otro frecuentemente personalmente.

E comision mester preveni cu e mesun funcionarionan cu a tuma un decision ta trata e obhecion contra e decision ey sin suficiente distancia y independencia.

Pero segun e investigadonan, e sistema scogi no ta funciona bon den practica tur ora.

No tur bes e escritonan di obhecion ta wordo manda na tempo, e procedimentonan ta sufri retraso y pa e ciudadanonan por costa hopi tempo y placa pa logra cu gobierno tuma un decision efectivo.

Segun e investigadornan, un procedimiento por dura facilmente 30 siman of mas.

Ademas, regularmente ta pasa cu gobierno no ta contesta solicitud of obhecion di ningun manera. Legalmente, den e caso aki ta trata di un rechaso ficticio.

Corsou ta scoge un otro rumbo

Ta interesante cu Aruba a scoge un otro sistema di derecho administrativo compara cu Corsou, Sint Maarten y e islanan BES.

Na Aruba, presenta un obhecion ta obligatorio prome cu un persona por acudi na hues administrativo.

Na e otro islanan, e fase di obhecion ta opcional. Aki, ciudadanonan por acudi directamente na hues bou di cierto condicion. Segun Huiskes y Meijer, tur dos sistema a surgi, entre otro, for di e mesun preocupacion: con por garantisa decisionnan independiente den un sociedad chikito, caminda relacionnan personal por hunga un papel mas grandi.

Aruba a scoge pa establece un comision central di conseho riba obhecion, cu e meta di concentra independencia y conocemento specialisa.

E otro islanan, a cambio, ta ofrece ciudadanonan e posibilidad di pasa e fase administrativo di obhecion.

Segun e investigadornan, ainda no a haci investigacion cientifico pa determina si e sistema Arubano ta funciona miho of peor.

Bo por gusta tambe

Adblock Detected

Please support us by disabling your AdBlocker extension from your browsers for our website.