Home » SER ta spierta Gobierno: Subi salario minimo pa nivel di bestaansminimum ta exigi mas estudio

SER ta spierta Gobierno: Subi salario minimo pa nivel di bestaansminimum ta exigi mas estudio

by Daniela

E meta pa garantisa cu un trahado por cubri su necesidadnan basico cu su salario tin un fundamento social importante, pero e caminda pa yega na e meta ey ta exigi cautela. Esaki ta e mensahe central di Sociaal Economische Raad (SER) den su conseho emiti na januari 2026 riba e proposicion di Gobierno pa subi salario minimo legal den tres fase, te na e nivel di e minimo di subsistencia, conoci como bestaansminimum.

Den su analisis, SER ta reconoce e necesidad pa mehora poder adkisitivo di trahadonan, pero ta cuestiona e calendario di introduccion, e base estadistico, e referencia di un persona cu ta biba su so y e fundamento legal pa implementa e cambio. Tambe nan ta spierta Gobierno pa e consecuencianan cu un aumento di e magnitud aki por tin pa empresanan, empleo y prijsnan.

Un di su conclusionnan principal ta cu introduccion di e prome fase den prome trimester di aña 2027, of durante e mesun aña, no ta realisabel ni responsabel bou di e circunstancianan evalua. Segun SER, un cambio asina grandi ta rekeri suficiente tempo di preparacion y un evaluacion mas amplio di su impacto.

Un salario cu no ta cubri tur necesidad basico

E peticion na SER, presenta pa Minister-President mr. Mike Eman y Minister di Labor mr. Wendrick Cicilia, ta trata un aumento di salario minimo den un periodo di tres aña. E meta ta pa e salario alcansa e minimo di subsistencia di un adulto cu ta biba su so.

Den e fundamentacion di e proposicion, Gobierno ta referi na e Koopkrachtplan Aruba di Economisch Bureau Amsterdam (EBA) y estudionan di Centrale Bank van Aruba (CBA). Segun e informacion presenta, salario minimo, incluso e aporte adicional conoci como reparatietoeslag, ta cubri aproximadamente 80 porciento di e minimo di subsistencia.

E diferencia aki ta ilustra e problema social cu Gobierno kier atende: un persona por tin un empleo y ricibi salario minimo, pero toch carece di suficiente entrada pa cubri e gastonan basico cu e norma di subsistencia ta contempla.

SER ta compronde e preocupacion aki. Su conseho ta pone enfasis, sinembargo, riba e pregunta con Aruba por aumenta e ingreso di trahadonan di un manera cu ta sostenibel y cu no ta crea otro problema cu por afecta e mesun grupo cu e medida kier yuda.

Comercio mester di tempo pa adapta

Pa SER, e calendario di implementacion ta un punto crucial. Empresanan ta prepara nan presupuesto, calculacion di gasto y decisionnan comercial cu anticipacion. Un aumento substancial di gasto di personal durante un aña pa cual nan a fiha nan presupuesto caba por crea dificultad, specialmente pa empresanan cu poco margen financiero.

E analisis ta señala cu e impacto riba gasto di salario den algun sector por alcansa 20 porciento of mas. E efecto real lo depende di e cantidad di trahado cu ta gana salario minimo of un salario cerca di e nivel ey y di e adaptacionnan adicional cu un empresa lo mester haci.

Pesey, SER ta considera cu Gobierno mester duna empresanan suficiente tempo pa prepara. E preocupacion ta relaciona tanto cu continuidad di negoshi manera cu capacidad pa mantene cuponan di trabou.

Un aumento di salario ta representa un mehoracion directo pa e trahado cu ricibi esaki. Pero si e empresa no por absorba e gasto adicional, e por busca otro manera pa adapta su operacion, cu posibel consecuencia pa prijs, orario of empleo.

Base di e minimo di subsistencia falta actualisacion

Un otro punto fundamental ta e calidad di e referencia cu Gobierno kier uza. SER ta indica cu e base di estudio di e minimo di subsistencia ta desde aña 2010. E preocupacion ta cu un base asina bieu por no refleha suficientemente con hende ta biba y gasta actualmente. Pa mara salario minimo na un norma di subsistencia, Gobierno mester tin confianza cu e norma ta representa necesidadnan y patronchinan di consumo actual.

E cuestion aki ta bay mas leu cu solamente adapta un suma. E ta trata tambe e pregunta si e composicion di e gastonan y e suposicionnan tras di e calculacion ta sigui cuadra cu e realidad di Aruba.

SER ta recomenda un actualisacion serio di e base y un ciclo di revision di cada tres pa cinco aña. Asina, e referencia por mantene su relevancia pa decisionnan cu ta afecta tanto ingreso di trahadonan como gasto di empresanan.

Dicon uza un persona cu ta biba su so como referencia?

E eleccion pa uza e minimo di subsistencia di un persona cu ta biba su so tambe ta merece mas investigacion, segun SER.

Den un hogar cu mas persona, algun gasto ta comparti. Pago di cas, electricidad, awa y conexion di internet no necesariamente ta aumenta den e mesun proporcion cu cada miembro adicional di e hogar. Esaki ta crea economia di escala: e gasto pa persona por ta mas abou cu den un hogar di un solo adulto.

Segun e conseho, mara salario minimo directamente na e norma di un persona so por resulta den un referencia relativamente halto compara cu otro composicionnan di hogar. SER ta sugeri pa investiga otro modelonan cu ta refleha e realidad demografico di Aruba miho. E eleccion di e modelo ta importante, pasobra e ta determina e nivel di ingreso cu Gobierno kier garantisa mediante salario minimo.

Claridad legal prome cu implementacion

Fuera di e aspectonan economico y social, SER ta identifica un pregunta huridico riba e instrumento cu Gobierno kier uza. Gobierno ta referi na articulo 13, lid 3, di e Landsverordening minimumlonen como base pa e aumento. Segun SER, tin espacio pa diferente interpretacion di e disposicion aki, motibo pa cual e ta recomenda consulta cu Directie Wetgeving en Juridische Zaken (DWJZ).

E recomendacion no ta establece cu e proposicion ta ilegal. E ta pidi claridad riba si e articulo ta duna suficiente fundamento pa e cambio contempla. Si DWJZ conclui cu e disposicion no ta suficiente, Gobierno lo mester adapta e ley prome. Esaki ta importante pa garantisa cu e decision tin un base legal solido y pa evita incertidumbre durante implementacion.

Mas di 20 mil trahado bou di e norma di subsistencia

E dimension social di e asunto ta bira mas cla cu e datonan di Directie Arbeid en Onderzoek (DAO) menciona den e conseho. Segun e cifranan ey, alrededor di 20.066 trahado den sector priva, ekivalente na 43,3 porciento, ta gana bou di e minimo di subsistencia.

E dato ta mustra cu e discusion ta afecta un parti considerabel di e mercado laboral. Na mes momento, e cifra no ta nifica cu tur e trahadonan aki ta gana exactamente salario minimo. E ta referi na trahadonan cu ingreso bou di e norma di subsistencia.

E distincion ta importante pa calcula ken lo ricibi un aumento directamente y con amplio e impacto financiero di e proposicion lo ta.

Presion pa aumenta otro salarionan tambe

SER ta spierta cu e efecto di un aumento no ta limita na trahadonan cu ta gana e salario minimo legal. E por extende pa otro grupo mediante e fenomeno conoci como spill-over. Ora salario minimo subi considerablemente, trahadonan cu ta gana un poco mas por solicita un adaptacion tambe. Nan por kier mantene e diferencia di remuneracion relaciona cu experiencia, responsabilidad of funcion.

Esaki ta nifica cu e gasto total pa un empresa por ta mas grandi cu solamente e aumento pa empleadonan na salario minimo. Pa evalua e impacto correctamente, Gobierno mester contempla e efecto riba e structura di salario mas amplio. Sin e analisis ey, tin riesgo cu e calculacion inicial ta subestima e gasto real pa empresanan.

Riesgonan pa prijs, orario y empleo

Entre e posibel consecuencianan secundario, SER ta menciona aumento di prijs di producto y servicio, reduccion di orario di trabou, automatisacion y crecemento di economia informal. E resultadonan aki no ta consecuencia automatico di cualkier aumento. Nan ta riesgonan cu mester investiga, teniendo cuenta cu diferencia entre sectornan y capacidad di empresanan pa absorbe e gasto.

E preocupacion relaciona cu inflacion ta particularmente relevante pa e meta social di e proposicion. Si empresanan pasa parti di e gasto adicional pa consumido, prijsnan mas halto por absorba un parti di e mehoracion den poder adkisitivo. Tambe, si un trahado ricibi un tarifa mas halto pero menos ora di trabou, su ingreso total lo no aumenta na e manera spera.

Analisis pa sector y apoyo pa empresanan chikito

SER ta recomenda un analisis di costo y beneficio pa sector prome cu Gobierno tuma un decision definitivo. E impacto no lo ta igual pa tur actividad economico. Un empresa cu hopi personal na salarionan abou por enfrenta un reto diferente cu un empresa caminda e mayoria di empleadonan ta gana considerablemente mas cu salario minimo.

SER ta pidi atencion special pa empresanan chikito y mediano, e grupo conoci como MKB. Medidanan di compensacion of alivio fiscal por forma parti di un pakete pa facilita e transicion. E recomendacion ta pa Gobierno evalua e aumento hunto cu e medidanan necesario pa sostene empleo y continuidad di empresa.

Dialogo cu comercio y sindicatonan

Un otro elemento central ta dialogo structural cu socionan social. SER ta recomenda participacion di comercio y sindicatonan pa defini un ruta cu ta combina husticia social cu sostenibilidad economico. E dialogo mester contribui na un calendario realista, claridad riba e impacto y acuerdo riba e preparacionnan necesario. E ta duna espacio pa atende tanto e urgencia di trahadonan cu entrada insuficiente como e capacidad di empresanan pa adapta.

E conseho, firma pa presidente mr. Hose G. Figaroa y secretario general drs. Felix R.E. Bijlhout, ta pone e responsabilidad na Gobierno pa reevalua e calendario, actualisa e base estadistico, aclaria e fundamento legal y profundisa e analisis economico.

E posicion central di SER ta cu mehoracion di ingreso di trahadonan ta un meta importante, pero cu e manera di implementa e cambio ta determina si e mehoracion por dura. Pa logra esaki, e conseho ta considera estudio, preparacion y dialogo como condicionnan esencial.

Bo por gusta tambe

Adblock Detected

Please support us by disabling your AdBlocker extension from your browsers for our website.